home > over ons > nieuwsbrief

Aart-Jan Moerkerke: 'We hebben meer jonge honden nodig in de politiek'

Auteur(s): Harry Slegh, Aniela Helfrich

Vanaf het najaar van 2008 voeren we een estafettegesprek met een aantal lokale bestuurders. Zij zijn op weg naar de verkiezingen van volgend voorjaar. Wat zijn hun bestuurlijke ervaringen? Wat valt deze bestuurders op aan de huidige tijdgeest en wat vraagt dit van bestuurders? Bestuurders gaven telkens het stokje door aan een collega-bestuurder uit hun netwerk. Eerdere bestuurders waren: Miranda de Vries uit Zwijndrecht ("Je wilt dat mensen 't zien!"), Harmen Akkerman uit Gorinchem ("Politiek bedrijven doe je vanuit je mens-zijn") en Anton van Aert, wethouder in Boxtel ("Megafoon uit, kamerjas aan"). Aart-Jan Moerkerke, bestuurder in Capelle aan den IJssel sluit nu de rij.

Vanaf de tiende verdieping van het dertien etages hoge Gemeentehuis van Capelle aan den IJssel kijken we uit over een veelzijdig rommelig landschap. Een metrolijn, winkels, laagbouw in verschillende stijlen, flatgebouwen, een oudere kerk en, wat verder weg, groen vullen dit tafereel. Hoewel we letterlijk ‘neerkijken' op het leven van Capelle suggereert de inrichting van de kamer waarin we staan een ander perspectief. We zien een grote pot snoep en een nog grotere bokaal op een bijzettafeltje te midden van gemakkelijke stoelen en we zien een geïmproviseerde etalagepop, tevens lamp, getooid met een baseball cap met de initialen WOP (Wijk Overleg Platform) en een bodywarmer met de naam Aart-Jan op de borst geprint. Deze inrichting en attributen suggereren dat we van doen hebben met een eigenzinnige wethouder die graag zijn handen uit de mouwen steekt. Aart-Jan Moerkerke,  44 jaar, Leefbaar Capelle, ontvangt ons neuriënd. Wij gaan zitten en de wethouder Jeugd, Veiligheid en Volkshuisvesting antwoordt direct en ongedwongen op onze vragen. 

Een zwembad als activeringspunt
"Ik kom uit de journalistiek. Heb de School voor Jounalistiek in Kampen gedaan en mij later geschoold in grafisch ontwerpen. Ik heb geschreven voor bladen als Elsevier, gewerkt voor de radio en bij een reclamebureau." Pas later, wanneer Moerkerke schrijft voor de lokale pers, raakt hij betrokken bij het politiek reilen en zeilen van zijn geboortegemeente. De directe aanleiding was het voornemen tot het slopen van het zwembad.

Onder de rook van Rotterdam is Capelle aan den IJssel een relatieve oase in een grootstedelijke omgeving. Een Capel-lenaar heeft weliswaar een beetje een Rotterdamse mentaliteit ‘niet lullen maar doen', maar ook een dorpse inborst. Mensen kennen elkaar, er is sprake van sociale controle en de rust van het groen speelt een rol. "Daarom is het niet hebben van een eigen zwembad vloeken in de kerk." 

Veiligheid en jeugd
Tegelijkertijd heeft Capelle, mede door de grote instroom van nieuwe inwoners uit Rotterdam - zij vormen inmiddels de helft van de 65.000 inwoners - ook last van grootstedelijke problematiek. Burgers zijn zich onveilig gaan voelen op straat door verloedering van wijken, multiprobleemgezinnen, door wapenbezit onder Antillianen en bijvoorbeeld twaalfjarige jongeren die met wodkafles op straat hangen. "We hebben wel de grootstedelijke problematiek, maar we komen niet of nauwelijks in aanmerking voor het geld om het op te lossen", zegt Aart-Jan. Het thema ‘veiligheid' stond, door de toenemende problemen in wijken, centraal op de agenda in de vorige bestuursperiode. In de huidige periode staat het thema ‘jeugd' centraal. En niet zonder resultaat. De grote bokaal op het bijzettafeltje heet de ‘Jonge Lokale bokaal' en is uitgereikt door minister Rouvoet voor geboekte successen op het gebied van de jeugdparticipatie. Desalniettemin moet volgens Moerkerke het thema ‘veiligheid' in de volgende periode weer prioriteit krijgen. De maatschappij verslechtert. Hoe komen we door de recessie heen? Hoe gaan we in deze tijd de verpaupering in wijken tegen? Dit zijn de prangende vragen voor de nabije toekomst. De recessie dwingt het maken van impopulaire beslissingen. Maar: "Nee verkopen kan best, als je maar goed uitlegt waarom." Grote zorgen heeft de wethouder over de afnemende investeringsmogelijkheden in wijken. "Wanneer wij als gemeente geen 2 miljoen meer kunnen investeren in sommige wijken, zullen de investeringen door corporaties ook afnemen. Dat is aan elkaar gekoppeld. Dat wordt een probleem."

Van vechten naar verbinding
Capelle aan den IJssel is volgens Aart-Jan, mede onder invloed van Leefbaar Capelle, sinds 2002 menselijker geworden. "Capelle staat bekend als een ‘vechtgemeente'. Er zijn enkele bestuurlijke problemen geweest, die het imago van de gemeente geen goed hebben gedaan. En wat vooral ontbrak was contact tussen gemeente en burgers. Men voelde zich niet meer gehoord en vertegenwoordigd. Inmiddels is er sprake van wijkoverleg, staat de deur altijd open, loop ik regelmatig de wijk door om naar mensen te luisteren en met mensen te spreken. Kortom, staan we meer met onze poten in de klei", aldus Moerkerke. Maar het kan nog beter. Ook het contact tussen gemeente en maatschappelijke instellingen kan nog verder worden uitgebouwd, met een regiepositie voor de gemeente. "Bestuurlijke kwaliteit bestaat vooral uit het uitzetten van grote lijnen, het sturen en motiveren van de ambtelijke organisatie en het houden van een rechte rug in contact met burgers en instellingen."

De oprichting van Leefbaar Capelle stamt uit de tijd van voor Fortuyn. Leefbaar is een onafhankelijke lokale partij. De gedachte dat de burger wordt gehoord komt wel overeen met het gedachtegoed van Fortuyn. "Niet voor niets staat hier een beeldje van hem op de kamer. Maar ik ben geen Fortuynist op alle inhoudelijke punten. Wel in de manier van denken."

Dualisme is mislukt
Hoewel Aart-Jan Moerkerke het wethouderschap de leukste baan noemt die er is, stopt hij aan het einde van deze periode. "Het is een afspraak binnen Leefbaar Capelle dat we maximaal twee periodes zitten. Daarna moet er een nieuwe wind gaan waaien." Gedachten over de toekomst van Capelle heeft hij natuurlijk wel. "We moeten de strijd aangaan met de manier van aanbesteden van de dienstverlening. We moeten een visie ontwikkelen over de toekomst van het theater en het zwembad in tijden van bezuinigingen. We moeten beslissen over het realiseren van kwalitatief hoogwaardige woningen of het eventueel stoppen met bouwen. Dit hoort allemaal bij de herijking van Capelle." Graag zou Aart-Jan Moerkerke burgemeester worden van één van de omliggende gemeenten. "Maar ik maak vrijwel geen kans. Voor dergelijke functies is er nog steeds een kweekvijver via achterkamertjespolitiek."

Aart-Jan heeft ook een uitgesproken opvatting over de lokale politieke structuur en cultuur. "Het dualisme is mislukt. Na acht jaar zouden de kinderziektes verholpen moeten zijn. Maar de Raadzaal zit nog steeds leeg. De meerwaarde heb ik nog niet gezien. Bovendien werkt het constant roepen om debat niet. Het klinkt leuk maar we gaan nooit echt inhoudelijk debatteren. In tegenstelling tot de Britse cultuur zit dit niet in onze cultuur. Wij reageren op elkaar en richten ons tegen elkaar."

Kleinere raad met fulltime raadsleden
Voor een aantrekkelijkere politiek en een slagvaardiger bestuur zou het beter zijn om, in een kleinere gemeenteraad, te beschikken over fulltime raadsleden die de tijd hebben om zich ergens op te kunnen storten, denkt Moerkerke. "Nu verwachten we teveel van de Raad. De meeste leden doen het raadswerk naast een fulltime baan. Daarnaast zou het goed zijn het aantal partijen te verminderen. Bij meer dan zes partijen wordt ‘t onbestuurbaar. Terwijl de Raad nu al tien fracties kent en in de volgende periode komen daar waarschijnlijk D66 en de SP ook nog bij." Ook zou Moerkerke wensen dat er meer zou worden geëxperimenteerd met nieuwe vormen van vergadering. "Ze duren te lang, vooral als er pers bij zit. Misschien zou het goed zijn om per thema te discussiëren. Er is behoefte aan nieuwe ideeën. We hebben dus jonge honden nodig; in de politiek èn in het ambtenarenapparaat!"

Wijze bestuurders in ontwikkeling
Bij deze Nieuwsbrief treft u een uitneembaar blad aan met daarin de belangrijkste elementen uit het aanbod van Publiek Domein voor politiek en bestuur. De vraag die soms wordt gesteld is of zo'n opleiding nu helpt. Als ik naar de cijfers kijk wel: uit mijn eigen groepen weet ik dat 'slechts' één op de zes lokale bestuurders ten val komt, landelijk is dit één op drie. Een groot verschil, maar wat zegt dat? Bestuurders die bereid zijn te reflecteren op hun persoonlijk functioneren nemen deel aan onze trajecten. Is hier dus sprake van selectie 'aan de poort' of zien wij kans om wijsheid toe te voegen?

De bijdrage van Publiek Domein is vooral gelegenheid scheppen. Die gelegenheid moet dan wel aan bepaalde kwaliteitseisen voldoen: scherpe focus, gerichte uitwisseling, verrassende dwarskijkjes op het lokaal bestuur en een ontspannen dynamiek. De programma's van Publiek Domein bieden dat.

Relevante leergangen: Politiek Bestuurlijke Gevoeligheid (PBG), Wethoudersprogramma, Politiek Ambtelijk Samenspel (PAS)

« Terug
« Artikelen zoeken