home > over ons > nieuwsbrief

Laten we kathedralen bouwen

Auteur(s): Maurice van de Mortel,

Maurice van de Mortel is programmaleider bij Publiek Domein. In het kader van het traject ‘Werken aan leiderschap 2.0 in Dordrecht’ begeleidde hij in de periode november 2011 – maart 2012 een atelier met negen leidinggevenden van verschillende afdelingen en diensten. Hier doet hij verslag van dit atelier en één van de deelnemers deelt haar ervaring.  Het atelier als werkvorm

In een atelier gaan de deelnemers zelf aan de slag met datgene wat volgens hen aan de orde is. Zij kiezen de thema’s en de aanpak. Als begeleider van een atelier heb ik een ondersteunende en stimulerende rol. Ik draag mogelijke werkvormen aan, daag de deelnemers uit om net een stapje verder te gaan en bewaak dat er stappen worden gezet. Het is een vrije werkvorm, maar niet vrijblijvend. Bij de gemeente Dordrecht bestond het atelier uit vier bijeenkomsten: een ochtend in november, een hele dag in december 2011 en twee middagen in januari en maart 2012. Locatie was ’t Zeepaert, een prachtig gerenoveerd 15de-eeuws pand van de gemeente aan de Wijnstraat in het oude centrum van Dordrecht. 
Omgaan met verandering
Bij de startbijeenkomst bleek dat iedereen wordt geconfronteerd met grote veranderingen binnen en buiten de organisatie. Deze veranderingen hebben grote impact op de leidinggevenden en op hun medewerkers. Al snel bleek het thema voor het atelier ‘omgaan met veranderingen’, later aangescherpt tot ‘omgaan met veranderingen = omgaan met emotie’. We zijn vervolgens zowel de veranderingen als de emotie gaan onderzoeken. Parallel aan het atelier zijn artikelen en boekentips uitgewisseld over veranderingen, veranderen en verandermanagement. Door de oogharen laten de grote veranderingen zich vatten in woorden als versnelling, toenemende mobiliteit, ontzuiling, consumentisme, hedonisme, individualisering, maar ook toenemende angst en onzekerheid en de dreigende uitputting van de aarde. En dat is ook merkbaar in het Dordtse. Grote bezuinigingen, mondige, kritische burgers en de toenemende behoefte aan maatwerk. Tegelijkertijd verandert de rol van de overheid (van uitvoerder naar regisseur) en moet, mede ingegeven door bezuinigingen, de organisatie steeds kleiner en flexibeler worden. Werken vanuit regels en gezag wringt steeds vaker met de behoefte om vanuit vertrouwen en ruimte samen met partners maatwerk te leveren. Na dit grote verhaal kwam het kleine verhaal. Hoe ga je het gesprek aan met je medewerkers? Juist als het spannend is en er emoties bij komen. Deze gesprekken hebben we geoefend om er vervolgens samen naar te kijken. Het blijkt dan om evenwichtskunst te gaan tussen in verbinding blijven en duidelijk zijn. Vooral door te zien wat verandering bij de ander teweegbrengt en door te weten hoe je er zelf in zit. Na dit intensieve atelier zei één van de deelnemers: ‘Hier kan geen boek tegenop!’ In het laatste atelier hebben we het nog kleiner gemaakt en hebben we samen onderzocht wat ieder voor zich te brengen heeft in deze onzekere tijden met grote veranderingen. Startpunt waren de eerste regels van het bekende en nog steeds krachtige gedicht van Marianne Williamson: Onze grootste angst is niet dat we ontoereikend zijn; onze grootste angst is dat we onmetelijk krachtig zijn; het is ons licht, niet onze duisternis, dat ons bang maakt. Dus welk licht breng jij? Na dit in dialoog te hebben geformuleerd, eindigde het atelier met de opdracht aan de deelnemers om hun bijdrage in het werk te vatten in een passend archetype. 
Een ervaring om te delen
Gaande het traject zijn mij als begeleider twee dingen in het bijzonder opgevallen. In de eerste plaats de snelle veranderingen die nu plaatsvinden in een organisatie als de gemeente Dordrecht en wat dit met alle betrokkenen doet. De tijd van makkelijke beslissingen is voorbij; er moeten nu fundamentele keuzes worden gemaakt. De bijbehorende emoties zullen ook in andere plaatsen en in andere organisaties worden gevoeld. Het tweede wat mij opviel is de behoefte om hierover met elkaar in gesprek te gaan, maar ook het gemak om met elkaar de diepte in te gaan. Het atelier was waardevol, vooral omdat de deelnemers het ongemak niet uit de weg gingen en zich kwetsbaar durfden op te stellen. Ik wens iedereen die waar dan ook bij de overheid werkt toe dat er juist nu tijd wordt ingeruimd om met elkaar te reflecteren en positie te bepalen. Het persoonlijke contact, de diepgang en het samen zoeken geeft steun en kracht. Tijdens het laatste atelier zei één van de deelnemers: ‘Laten we kathedralen bouwen.’ Bij de bouw van een kathedraal waren meerdere generaties betrokken en degenen die ermee begonnen zagen nooit het eindresultaat. Dit relativeert. Uit de waan van de dag je bijdrage leveren aan een beweging die een groter tijdsframe heeft dan vandaag of morgen. Al is het maar voor even!  kader: 
De ervaring van deelnemer Ineke Middag 
‘Toen ik eind vorig jaar met een groepje collega’s van de gemeente Dordrecht aan een leiderschapsatelier met begeleider Maurice van de Mortel van Publiek Domein begon, had ik niet gedacht te eindigen als reisleider naast een gids, een waard, een psychotherapeut, Merlijn, een geheel-onthouder en een akela! Het programma van deze reeks was geheel vrijgelaten, maar had als doel reflectie op en misschien ook wel tools voor het werken en leidinggeven in een snel en sterk veranderende werk- en leefomgeving. Schakelen tussen privé en werkervaringen was nodig, en verrassend genoeg deden we dat allemaal zonder moeite. Met negen eigenwijze ambtelijke professionals kun je al snel negen ‘heilige’ visies en interpretaties van De Verandering krijgen. Door de open en stimulerende rol van Maurice werden dat negen elkaar versterkende en verrijkende aanscherpingen, die ons hielpen te beseffen wat die Verandering met ons doet, persoonlijk en als leidinggevende. We realiseerden ons hoezeer en hoe snel er aan de psychologie van een verandering voorbij wordt gegaan. We zien het aan onze medewerkers, aan de wijze waarop onze organisatie dat aspect negeert en we voelden en deelden onze onmacht. Maar ook onze verantwoordelijkheid. We bedachten plannen om dat gevoel en gemis te agenderen en het zo mee te nemen en verder te brengen. De waan van de dag haalde de een na de ander van ons in. Het was daarom des te beter toch tevreden te kunnen afsluiten met het zoeken en benoemen van het specifieke dat we elk voor zich denken in te brengen in het proces van verandering. Wat draag ik bij, wat kom ik brengen? Als reisleider toon ik een fraai reisdoel, vertel erover met passie, wijs ik de weg, ken ik het totaalprogramma en bied ik altijd ruimte voor onverwachte uitstapjes. De gids, de waard, de psychotherapeut, Merlijn, de geheel-onthouder en de akela, ook zij weten van zichzelf wat ze komen brengen in het proces van verandering. Samen maakten we een mooie reis met prachtige vergezichten en we keerden behouden terug.’

« Terug
« Artikelen zoeken