home > over ons > nieuwsbrief

Besmettelijke experimenten

Auteur(s): Christianne van den Broek

Christianne van den Broek is leidinggevende in de gemeente Amersfoort. Van ‘huis uit' is zij vakvrouw op het terrein van (overheids)communicatie. In beide rollen heeft zij een grote fascinatie voor gedrag en beeldvorming, en correcties daarop. Het ontwikkelingstraject dat haar organisatie momenteel doorloopt geeft haar alle gelegenheid tot observaties én tot actief handelen. Ze vertelt ons wat haar hierbij vooral bezighoudt.

Besmettelijke experimenten
Wat mij bezighoudt is het organisatieontwikkelingstraject (cultuurveranderingstraject) binnen de dienst waar ik werk. Daardoor ben ik erg bezig met hoe we de dagelijkse dingen vormgeven en wat dat zegt over de cultuur van onze organisatie. Hoe organiseren we onze vergaderingen, houden we ons aan de afspraken, bereiden we ons voor? Waarom oordelen we over andere diensten en waarom maken we soms vervelende opmerkingen over collega's? En waarom corrigeren we elkaar maar zelden op dit gedrag?

Onlangs las ik een boek dat onder andere gaat over de mogelijkheden van gedragsverandering. Organisatieontwikkeling gaat wat mij betreft over het veranderen van gedrag van mensen. Mijn ervaring is, dat gedrag veranderen heel lastig is. Door het lezen van "Nieuwe aanpak in overheidscommunicatie"1 kreeg ik een positievere kijk op deze gedrags-verandering, want - zo schrijven de auteurs - het is lastig maar niet onmogelijk.

Veel van wat we doen is routinegedrag. We doen en reageren vaak op een bepaalde manier, omdat we dat onszelf onbewust zo hebben aangeleerd. Als wij onze cultuur willen veranderen, moeten we er dan niet voor zorgen dat we het routinegedrag veranderen? En hoe doen we dat dan? De meeste mensen, ook  professionals, laten zich vooral leiden door wat in de directe omgeving gebruikelijk is. We kopiëren het gedrag van elkaar (te laat komen, kritische houding, maar ook enthousiasme en betrokkenheid). Afgelopen tijd heb ik rond dit onderwerp wat kleine experimenten uitgevoerd. Tijdens vergaderingen interventies gepleegd, waarin ik het automatisch gedrag (afvallen van een collega) aan de kaak heb gesteld. En wat bleek, ik kreeg veel meer in beweging, dan ik van tevoren had bedacht.

Al vanaf heel jong doen we heel veel dingen omdat dat de maatschappelijke gedragsregels zijn. Door ons aan de regels of gewoonten te houden, vallen we niet teveel buiten de groep. Als we gedrag of cultuur willen veranderen, dan zouden we hier dus gebruik van kunnen maken.

Zo hebben mensen de neiging om zich consistent te gedragen volgens de beelden en overtuigingen die ze naar anderen hebben uitgedragen. Dus als je in gezelschap hebt gezegd: "Een man een man, een woord een woord," dan is de kans groot dat je hier ook naar handelt. Kunnen we dit niet gebruiken in onze eigen organisatie door iedereen een button te geven met daarop de tekst: "Ik ga respectvol om met mijn collega's."

We hebben de neiging om anderen na te doen, zeker in collectieve situaties zoals een vergadering. Het gedrag van anderen beschouwen we onbewust als norm en nemen we dus over. Je kunt spreken van ‘sociale besmetting'. Dit betekent dat het zinvoller is om de juiste norm neer te zetten. En daarmee ligt er volgens mij een grote taak voor het management in onze organisatie.

En wat kan de lezer hiermee? Mocht je jezelf als doel hebben gesteld om in het nieuwe jaar je kerstvakantiegevoel vast te houden, zet dan op een button of stickertje: "Ik laat me niet gek maken." En probeer het in concreet gedrag vorm te geven. De sticker zorgt ervoor dat je je gehouden voelt aan je afspraak en met je eigen gedrag kun je je omgeving wellicht positief sociaal besmetten. Ik geloof dat ik mijn experiment ga voortzetten.

« Terug
« Artikelen zoeken